Table of Contents
Fantom blockchain nedir?
Fantom, Directed Acyclic Graph (DAG) temelli benzersiz bir yapı sunarak blockchain teknolojisinde bir yenilikçi olarak öne çıkar. Bu yapı; ölçeklenebilirliği ve veri işleme hızını artırır, geleneksel blockchain’lerdeki tipik zorlukların üstesinden gelir. Bir Layer 1 blockchain olan Fantom, uygulamaların ve varlıkların kolayca taşınmasını sağlayan Ethereum uyumluluğuyla dikkat çeker. Ayrıca Fantom, sürdürülebilirliğe ve düşük enerji tüketimine odaklanır; bu da blockchain’i daha çevre dostu ve erişilebilir kılar. Fantom’un ana ağının (mainnet) adı Opera’dır.
Fantom’un temel teknolojileri
Fantom blockchain’inin hedeflerinden biri, Ethereum’dan daha iyi bir çözüm sunmaktır - daha hızlı, daha enerji verimli ve daha ucuz. Fantom’daki temel çözümlere ve bunların Ethereum’a kıyasla getirdiği iyileştirmelerle nasıl örtüştüğüne bir göz atalım.
Lachesis aBFT
Fantom’un Lachesis aBFT konsensüs algoritması lidersiz, asenkron bir sistemdir; bu da onu son derece merkeziyetsiz ve verimli kılar. Düğümlerin (node) üçte birine kadarının hatalı veya kötü niyetli olduğu durumlarda bile etkili biçimde çalışarak Bizans hata toleransı sağlar. Lachesis, validator’ların işlemleri DAG’ları kullanarak bağımsız biçimde işlediği benzersiz yapısıyla işlem hızlarını önemli ölçüde artırır. Bu, genellikle 1-2 saniye içinde hızlı işlem kesinliği (finality) sağlar. Ayrıca ağ yapısında epoch’ların kullanılması, depolamayı ve veri erişimini optimize ederek sistemin verimliliğini daha da artırır. Bu yenilikçi konsensüs mekanizması, Fantom’un blockchain sektöründeki konumunu sağlamlaştırmıştır.
Fantom blockchain’inde Time to Finality. Kaynak: docs.fantom.foundation
Fantom Gas Monetization
Fantom’un Gas Monetization programı, yüksek kaliteli dApp’lere sürdürülebilir bir gelir sağlamayı ve ağın altyapısını desteklemeyi amaçlar. Yetenekli geliştiricileri elde tutmak ve gelişen bir ekosistemi beslemek için başlatılan program, dApp’lere ürettikleri gas ücretlerinden %15 pay sunar. Bu girişim, geleneksel web platformlarındaki reklam geliri modeline benzer ve dApp geliştiricilerini platforma getirdikleri trafik için ödüllendirir. Uygun olabilmesi için bir dApp’in en az 125.000 işlem tamamlaması ve en az üç aydır Fantom’da yayında olması gerekir. Ayrıca program, FTM’nin yakım oranını %20’den %5’e düşürmüş ve validator’lara ödenen gas ücretlerinin değişmeden kalmasını sağlamıştır. Buna ek olarak, katılımcı dApp’lerden kaynaklanmayan işlemlerin gas ücretlerindeki %15’lik pay, kazançlarına göre dört kademeye ayrılan en çok kazanan on iki projeye üç aylık bonus olarak dağıtılır.
Fantom Opera ve Fantom Sonic
Fantom Sonic, Fantom’un yeni bir geliştirmesidir - saniyede 2.000’den fazla işlemi (TPS) ortalama bir saniyelik kesinlikle işleyebilen yeni nesil bir blockchain. Hâlâ test ve geliştirme aşamasında olduğu için mevcut ana ağ Opera’ya kıyasla ne kadar daha iyi olacağını belirlemek zor olsa da hedefler oldukça iddialı. Bizlere yalnızca gözlemlemek ve Sonic’in ana ağda yayına girmesini merakla beklemek düşüyor.
FTM: Fantom’un yerel tokenı
Fantom tokenına daha yakından bakalım ve özelliklerini öğrenelim.
Fantom benzersiz cüzdan adresleri grafiği. Kaynak: ftmscan.com
FTM tokenomics’i
Fantom, ağın temel düğümlerinin geliştirilmesini ve öz finansmanını hedefleyen iyi düşünülmüş bir ekonomik model üzerinde çalışır. Her işlem için ödenen komisyon şu şekilde yeniden dağıtılır:
- %5’i yakılır
- %10’u Ecosystem Vault’a gider
- %15’i Gas Monetization programına yönlendirilir
- %70’i validator’lara gider
FTM’nin kullanım alanları
İşlem ücretleri: Fantom blockchain ana ağıyla etkileşim kurmak için cüzdanınızda FTM tokenlarına ihtiyacınız olacak. Bu tokenlar, işlem ücretleri ve akıllı sözleşmelerin (smart contract) yürütülmesi için gereklidir. Önceden token stoklamanız gerekmez; birkaç basit adımı izleyerek doğrudan cüzdanınızın içinden kredi kartıyla her zaman Fantom satın alabilirsiniz.
Staking: Fantom, blockchain’in güvenliğini ve işlevselliğini korumak için staking gerektiren Proof of Stake teknolojisiyle çalışır. FTM’lerini stake eden kullanıcıların üstlendiği bu rol yalnızca kritik değil, aynı zamanda potansiyel olarak kârlıdır. Sermayenizi stake ederek dilediğiniz gibi kullanabileceğiniz pasif bir gelir elde edersiniz. Üstelik bu çok kolaydır ve doğrudan uygulama içinde yalnızca birkaç dokunuşla yapılabilir.
Yönetişim: Kaç FTM tokenı stake ettiğiniz önemli değildir – projenin gelecekteki gelişimi ve planlarıyla ilgili oylamalara yine de katılabilirsiniz. Elbette ne kadar çok FTM tokenınız varsa katılım için o kadar çok oy alırsınız. Yine de her oy önemlidir ve bir sonraki oylamada belirleyici olan sizin oyunuz olabilir.
