Table of Contents
Ethereum blockchain nedir?
Bitcoin’den sonra en popüler ikinci blockchain olarak anılan Ethereum, yalnızca bir kripto paradan çok daha fazlasıdır. Akıllı sözleşmelerin (smart contract) ve merkeziyetsiz uygulamaların (DApp) oluşturulmasına ve çalıştırılmasına imkân tanıyan merkeziyetsiz bir platformdur. Yeni başlayanlar için hazırlanan bu rehberde, temelindeki teknolojiyi anlamaktan canlı ekosistemini keşfetmeye kadar Ethereum’un temellerini adım adım anlatacağız. İster blockchain’de yeni olun ister bilginizi derinleştirmek isteyin, bu rehber Ethereum dünyasında güvenle yol almanız için gereken temel bilgileri size verecek.
Kısa tarihçe ve gelişimi
Vitalik Buterin tarafından geliştirilen Ethereum, 2015’teki doğuşundan bu yana hızla dünyanın önde gelen blockchain’lerinden biri hâline geldi. Temmuz 2015’te “Frontier” adlı ilk geliştirme aşaması devreye alındı ve geliştiricilerin akıllı sözleşme oluşturmayı denemesine imkân tanıdı. 2016 yılı, Merkeziyetsiz Otonom Organizasyon’un (DAO) kurulmasıyla Ethereum için bir dönüm noktası oldu; ancak bu dönem büyük bir hack olayıyla da anıldı. Temmuz 2016’da ağı Ethereum (ETH) ve Ethereum Classic (ETC) olarak ikiye ayıran hard fork’un ardından proje gelişim çizgisini sürdürdü ve hem kripto para yatırımcılarının hem de büyük şirketlerin dikkatini çekti. 2021’de Proof of Stake konsensüs mekanizmasına geçişi getiren Ethereum 2.0’ın kullanıma sunulması, ağın geleceğine dair geniş bir ilgi uyandırdı.
Ethereum ile diğer blockchain’ler arasındaki farklar
Ethereum’u diğer, daha yeni blockchain’lerden ayıran temel unsur, yaygın benimsenmesi ve milyarlarca işlemle kanıtlanmış, zamanla sınanmış güvenilirliğidir. Ayrıca geliştiriciler, blockchain’i daha kullanışlı, daha hızlı ve daha ölçeklenebilir kılan yeni özellikler geliştirmeyi ve eklemeyi sürdürüyor. Yine de onu diğerlerinden ayıran en önemli etken güvenliktir. Bu etkenlerin bir araya gelmesi, Ethereum’un muazzam popülerliğine katkıda bulunur.
Ethereum ekosistemi hakkında bilmeniz gerekenler
Ethereum, çok çeşitli uygulama ve projeyi hayata geçirmek için geniş fırsatlar sunar. Akıllı sözleşmeler, DEX’ler (merkeziyetsiz borsalar) ve NFT’ler, ekosistemin geliştiği başlıca - ama tek olmayan - yönlerdir. Hem Ethereum’un kendisi hem de bu blockchain üzerinde çalışan uygulamalar için geliştirme gece gündüz sürüyor. Ethereum ekosisteminin öne çıkan bazı temsilcilerine bakalım:
Uniswap: Ethereum blockchain üzerinde önde gelen bir merkeziyetsiz borsa
Kasım 2018’de kullanıma sunulan Uniswap, merkeziyetsiz finans (DeFi) tokenlarının otomatik ticaretiyle tanınan, Ethereum blockchain üzerindeki bir merkeziyetsiz borsadır. Merkezi bir otorite olmadan çalışır ve kullanıcılar arasında güvenli, doğrudan işlemler sağlar. Son 30 günde Uniswap yaklaşık 118,46 milyar dolarlık işlem gerçekleştirdi. Bugüne kadar yaklaşık 3,9 milyon benzersiz cüzdan adresi çekerek DeFi topluluğu içindeki önemli rolünü ve artan popülerliğini ortaya koydu.
Uniswap DEX’teki işlem hacmi. Kaynak: app.uniswap.org/explore
OpenSea: NFT ticareti için en büyük dijital pazar
Aralık 2017’de kullanıma sunulan OpenSea, sanat eserleri ve koleksiyonluklar gibi çok çeşitli dijital öğeyi satın almak, satmak ve keşfetmek için bir platform sunan, değiştirilemez tokenlar (NFT) için önde gelen bir pazardır. Yakın dönemde, son 30 günde yaklaşık 2,91 milyar dolarlık kayda değer bir işlem hacmi kaydetti ve platformda yaklaşık 60.000 yeni kripto cüzdan etkileşime girdi; bu da genişleyen NFT pazarındaki merkezi rolünü ortaya koyuyor.
Ethereum üzerindeki en iyi NFT koleksiyonları. Kaynak: OpenSea.io
ERC-20: her zevke uygun tokenlar
Ethereum en eski ve en güvenilir blockchain’lerden biri olduğu için birçok proje tokenını ERC20 standardına göre çıkarıyor. Bu, özellikle milyarlarca dolarla iş görülürken (örneğin USDC ERC20 stablecoin’i) anlamlıdır; burada güvenlik ve güvenilirlik, diğer blockchain’lerin hızının ve bir miktar daha düşük ücretlerinin önüne geçen belirleyici etkenler hâline gelir. ERC20, Ethereum’un başlıca güçlü yanlarından biridir ve Ethereum blockchain’i popülerleştirmede önemli bir rol oynar. Nihayetinde ERC20 tokenlarıyla etkileşime girmek isteyen her kullanıcının uygun bir ERC20 cüzdanına ve ağ ücretlerini ödemek için biraz Ethereum’a ihtiyacı vardır.
ERC20 üzerinde çıkarılmış epeyce token var. İşte popüler olanlardan bazıları:
Ethereum blockchain’i kullanmaya başlama
Ethereum’la çalışmaya başlamak çok basit - bu blockchain’le tam anlamıyla etkileşime geçmek üzere temel kurulum ve hazırlık konusunda size yardımcı olacak şu dört kolay adımı izlemeniz yeterli.
Ethereum cüzdanı kurma
Ethereum blockchain’le çalışmaya başlamak için ilk ihtiyacınız olan şey bir Ethereum cüzdanıdır. Gem Wallet’ı indirebilirsiniz: size güvenlik ve kolaylık sunmakla kalmayıp aynı zamanda bir ERC20 cüzdanı olarak da iş gören, açık kaynak kodlu, öz saklamalı bir mobil kripto cüzdan. Bu da yalnızca ETH’nizi değil, Ethereum blockchain üzerinde çıkarılmış tüm ERC20 tokenlarını da yönetebileceğiniz anlamına gelir. Cüzdanı kurup ayarladıktan sonra ETH ve ERC20 tokenlarını cüzdan adresinize alabilecek, saklayıp gönderebilecek, ayrıca daha gelişmiş özelliklere erişebileceksiniz.
Ethereum nasıl edinilir
Bir sonraki adım ETH edinmek olacak - bunun iki popüler yolu var. Birincisi, tokenları kripto borsası hesabınızdan ya da arkadaşlarınızdan transfer ederek alabilirsiniz. İkincisi, ETH’yi her zaman kredi kartıyla satın alabilirsiniz. ETH satın almak, ek ve karmaşık kayıtlara gerek kalmadan istediğiniz miktarda tokenı doğrudan cüzdanınıza edinmenin güvenli ve hızlı bir yoludur.
ERC20 swap’ı
Ayrıca belirli bir ERC20 tokenına ihtiyacınız varsa ETH’nizi istediğiniz tokenla her zaman swap edebilirsiniz. Bu, DeFi’de standart bir işlemdir ve akıllı sözleşmelerin çalıştırılmasıyla otomatik olarak gerçekleşir.
ETH’yi stake edin
ETH’nizi yakın gelecekte harcamayı planlamıyorsanız, onları staking’e göndermek mantıklı bir karar olur. Yatırımcılar için bu, sermayeleri üzerinden hiçbir ek işlem gerektirmeden pasif biçimde ek token kazanma fırsatıdır. Cüzdanınızdaki Staking bölümünü seçip istediğiniz miktarı yatırmanız yeterli.
