Table of Contents
Cosmos blockchain nedir?
Bir Layer 1 blockchain olan Cosmos blockchain, “Blockchain’lerin İnterneti” konseptiyle kripto dünyasında devrim yaratıyor. Temel amacı, blockchain teknolojisini hızlı, kullanıcı dostu ve her yerde uyarlanabilir kılmaktır. Cosmos, geliştirmede sadeliğe ve hıza özel bir önem verir; hem yalın DApp’lere ve NFT’lere hem de karmaşık Layer 2 çözümlerine hitap eder. Bu ağ, farklı blockchain’lerin zahmetsizce etkileşime girmesine ve bilgi alışverişi yapmasına imkân tanıyarak birçok blockchain’de yaygın olan ölçeklenebilirlik ve birlikte çalışabilirlik sorunlarını etkili biçimde çözer. Özünde Cosmos, işlem hızını artırmak ve güvenliği sağlamak açısından kritik olan güçlü Tendermint konsensüs protokolüyle çalışır.
Cosmos Interchain teknolojileri
Cosmos sıklıkla “Blockchain’lerin İnterneti” ya da “Interchain” olarak anılır. Gelişimi, ekonominin birbirine bağlı milyonlarca blockchain’den oluştuğu; bunların dijitalleştirilmiş gerçek dünya varlıklarının ve kanıtlanabilir biçimde kıt dijital varlıkların değişimi için kullanıldığı bir geleceğe yöneliktir. Cosmos, farklı yapıdaki blockchain’ler arasında güvenli mesaj iletimine imkân tanıyan IBC (Inter-Blockchain Communication) protokolünü kullanır. Bu ileri görüşlü yaklaşım, daha bağlantılı ve daha verimli bir blockchain ekosistemini mümkün kılmak üzere tasarlanmıştır.
Cosmos SDK
Cosmos SDK, Cosmos Hub gibi PoS blockchain’leri ve PoA (Proof-of-Authority) blockchain’leri oluşturmaya yarayan açık kaynaklı bir çerçevedir. Konsensüs için CometBFT kullanarak, diğerleriyle doğal biçimde birlikte çalışan uygulamaya özgü blockchain’ler kurmayı kolaylaştırır. Ethereum gibi sanal makine tabanlı blockchain’lerin aksine Cosmos SDK daha fazla esneklik, egemenlik ve performans sunar; karmaşık merkeziyetsiz platformlara hitap eder. Yetenek tabanlı güvenlik yaklaşımı sayesinde blockchain geliştirme için güvenli bir ortamdır. Cosmos Hub ve Binance Chain gibi birçok büyük blockchain tarafından hâlihazırda kullanılan Cosmos SDK’nın modül ekosistemi, karmaşık platformlar geliştirmeyi giderek daha erişilebilir kılıyor.
Gen3.0 Blockchain: Interchain. Kaynak: cosmos.network
IBC nedir?
IBC (Inter-Blockchain Communication) protokolü, ek izinlere gerek kalmadan blockchain’ler arasında veri aktarımına imkân tanıyan güvenli ve gelişmiş bir çözümdür. Şu anda bu protokolü 100’den fazla blockchain kullanıyor ve yılda 30 milyondan fazla token aktarılıyor; bu da 30 milyar doların üzerinde bir değere karşılık geliyor.
IBC’nin üst düzeyde nasıl çalıştığı. Kaynak: IBC-Go Documentation
CometBFT nedir?
CometBFT, Cosmos ve ekosistemi tarafından kullanılan; düşük işlem ücretleriyle (ortalama 0,01 doların altında) ve yüksek ölçeklenebilirlik potansiyeliyle öne çıkan bir PoS (Proof of Stake) konsensüs mekanizmasıdır.
CosmWasm: akıllı sözleşme çerçevesi
CosmWasm, Cosmos’u WebAssembly (Wasm) ile birleştiren, Cosmos ekosistemine özel olarak tasarlanmış bir akıllı sözleşme platformudur. Cosmos SDK’ya bir modül olarak entegre olur ve SDK’yı kullanan blockchain geliştiricilerinin CosmWasm akıllı sözleşmelerini kolayca hayata geçirmesine imkân tanır. Ağırlıklı olarak Rust kullanan ve ileride AssemblyScript gibi dillerin desteklenme potansiyelini taşıyan CosmWasm; Cosmos SDK’ya ya da Rust’a aşina olan, blockchain projelerinde akıllı sözleşme yeteneklerini keşfetmek veya bunları entegre etmek isteyen geliştiriciler için tasarlanmıştır.
ATOM ile güvence altında
ATOM, Cosmos Hub’ın yerel tokenıdır; temel işlevi, tüm interchain ağının canlılığını ve güvenliğini desteklemektir. Interchain’in güvenliğini 180’den fazla validator sağlar.
ATOM’un tokenomics’i
ATOM tokenı, stake edenleri ödüllendirmek için enflasyona tabidir. Şu anda yıllık enflasyon oranı %10 civarındadır, ancak bu oran değişebilir.
- Dolaşımdaki arz: 382.703.157 ATOM
ATOM’un kullanım alanları
İşlem ücretleri: Ağ işlem ücretlerini karşılamak için - ister düz transferler ister akıllı sözleşmelerle etkileşim olsun - ATOM tokenlarına ihtiyacınız olacak. Bu nedenle kripto cüzdanınızda önceden yeterli ATOM tokenı bakiyesi bulunduğundan emin olmanız önemlidir. Bu öngörülü yaklaşım, Cosmos ağı içinde sorunsuz işlemler ve etkileşimler sağlayacaktır.
Stake: Cosmos ekosistemi, Proof-of-Stake (PoS) mekanizmasına dayanır. Cosmos SDK’nın, onu kullanan blockchain’lerin ve IBC’nin güvenliği ile işlevselliği ATOM stake edenlere bağlıdır. Staking’e katılmak, ağın bütünlüğünü korumak açısından kritik önemdedir. Ayrıca bonus olarak staking, ATOM tokenlarında kayda değer bir artış sunar.
Yönetişim: Cosmos Hub, çok geniş bir varlık, teknoloji ve katılımcı yelpazesini kapsar. Bu geniş ekosistemi yönetmek için, blockchain’in yerel tokenı ATOM’a dayanan merkeziyetsiz yönetişim kullanılır. Ağ güncellemeleri, Treasury Spend parametrelerindeki değişiklikler ve diğer kritik kararlar gibi blockchain’in işleyişine dair temel konular oylama süreçleriyle ele alınır.
