Jetton nedir?
Jetton, Telegram’ın orijinal ağ projesinden doğan Layer 1 blockchain TON (The Open Network) üzerindeki değiştirilebilir bir tokendir. Jetton standardı token çıkarma, transfer etme ve yakma için tek bir arayüz belirler; böylece cüzdanlar ve borsalar her Jetton’u aynı şekilde işler. Tokenları yerine ağın kendisini ve yerel coin’ini arıyorsanız, Gem Wallet’ı TON cüzdanı olarak inceleyin.
TON’da hareket edenlerin büyük kısmı Jetton’dur: Tether’ın Nisan 2024’te TON’da başlattığı USDT, Telegram mini uygulamalarında doğan oyun ve topluluk tokenları ve ağdaki borsaların DeFi tokenları. Her Jetton transferi, TON’un eskiden Toncoin olarak bilinen yerel coin’i Gram (GRAM) ile ödenir. Standardın ayrıntılı açıklaması Jetton standardı rehberinde yer alıyor.
Jetton’lar TON’da nasıl çalışır?
Bir Ethereum tokenı tüm bakiyeleri tek bir sözleşmede tutarken, bir Jetton küçük sözleşmelere bölünür: ana sözleşme (master contract) tokenın arzını ve meta verilerini tutar, her sahip ise sahip olduğu her Jetton için kişisel bir Jetton cüzdanı sözleşmesi alır. Bir transfer, tokenları sizin Jetton cüzdanı sözleşmenizden alıcınınkine taşır.
Bu tasarım sizin için iki şey anlamına gelir. Jetton cüzdanı sözleşmesi ilk gelen transferle otomatik olarak oluşturulur, yani yeni bir token almak için hiçbir şey kurmanız gerekmez. Alıcı o Jetton’u daha önce hiç tutmamışsa gönderen biraz daha fazla öder, çünkü transfer alıcının sözleşmesini de dağıtır.
Jetton cüzdanı nedir?
Jetton cüzdanı, bir TON adresini kontrol eden, bu adrese bağlı Jetton cüzdanı sözleşmelerinin bakiyelerini okuyan, transferleri imzalayan ve ağ ücretlerini GRAM ile ödeyen bir uygulamadır.
Gem Wallet öz saklamalı bir Jetton cüzdanıdır: özel anahtar (private key) telefonunuzda kalır ve tokenlar yalnızca siz işlemi onayladığınızda hareket eder. TON’daki Jetton’ları GRAM’ınızı tutan aynı TON adresinden saklar ve gönderir, aldığınız her Jetton’u bakiyesi ve işlem geçmişiyle gösterir ve tüm cüzdanı 12 kelimelik bir seed phrase’ten (kurtarma kelimeleri) geri yükler. Gem Wallet, TON App cüzdan dizininde listelenmektedir.
Gem Wallet’ta Jetton transferleri ve GRAM ücretleri
Yalnızca USDT gönderseniz bile her Jetton transferi aynı cüzdanda GRAM gerektirir. Kasım 2026 itibarıyla Gem Wallet, alıcı o Jetton’u zaten tutuyorsa bir Jetton transferine 0,1 GRAM, transferin alıcının Jetton cüzdanı sözleşmesini oluşturması gerekiyorsa 0,2 GRAM ekler. Ağ yalnızca transferi işlemenin maliyetini alır, geri kalanı aynı işlem zincirinde adresinize döner. Düzenli Jetton transferleri için birkaç onda bir GRAM’lık bakiye yeterlidir; eksikse uygulama içinde kartla GRAM satın alabilirsiniz.
Gem Wallet, onaylamadan önce ücreti GRAM cinsinden gösterir ve bir borsa memo istediğinde her Jetton transferine yorum eklemenize olanak tanır.
Jetton’lar için TON adres formatı
Olağan biçimindeki bir TON adresi 48 karakter uzunluğundadır. Almak için gösterilen cüzdan adresi genellikle UQ ile başlar, örneğin UQBY1cV........wKQDR6zg; aynı hesap EQ önekiyle de yazılabilir ve her iki biçim de aynı fonlara işaret eder. Tek bir TON adresi GRAM’ı ve her Jetton’u alır; yani TON’da ayrı bir USDT adresi yoktur.
Bir borsadan para çekerken ağ olarak TON’u seçin: bir borsadan TRON, Ethereum veya BNB Chain üzerinden gönderilen USDT bir TON adresine değil, T veya 0x ile başlayan bir adrese ulaşır ve yanlış seçim fonların kaybına yol açabilir.
Gem Wallet’taki popüler Jetton’lar
Gem Wallet, adresinize gelen Jetton’ları gösterir. En çok işlem görenler arasında şunlar var:
- USDT (Tether) - TON’daki dolar stablecoin’i
- NOT (Notcoin) - Telegram’daki tap-to-earn oyunu Notcoin’in tokenı
- DOGS - Telegram’da başlatılan topluluk tokenı
- HMSTR (Hamster Kombat) - Hamster Kombat oyununun tokenı
- CATI (Catizen) - Catizen oyun platformunun tokenı
- STON - STON.fi borsasının yönetişim tokenı
Gem Wallet içinde Jetton’ları GRAM, USDT veya başka Jetton’larla swap edebilirsiniz; STON.fi ve DeDust üzerinden zincir üstü rotalar ve değeri TON ile diğer ağlar arasında taşıyan cross-chain rotalar kullanılır.
Jetton ve diğer token standartları
Jetton’lar diğer ağlardaki token standartlarıyla aynı işi görür, ancak her standart kendi adresleri ve kendi ücret coin’i olan kendi blockchain’inde yaşar:
| Standart | Ağ | Adresin başlangıcı | Ücretin ödendiği birim |
|---|---|---|---|
| Jetton | TON | UQ veya EQ | GRAM |
| TRC20 | TRON | T | TRX (Enerji ve Bant genişliği) |
| ERC20 | Ethereum | 0x | ETH |
| SPL | Solana | Base58, sabit önek yok | SOL |
Veri kaynağı: TON, TRON, Ethereum ve Solana protokol dokümantasyonu, Kasım 2026 itibarıyla.
USDT gibi aynı token her standartta ayrı bir varlık olarak bulunur ve bu sürümler bir swap veya bridge olmadan birbirinin yerine kullanılamaz. Gem Wallet hepsini tek bir uygulamada, tek bir seed phrase altında tutar.
Gem Wallet’ı indirin; iOS, Android ve APK’da tam öz saklamayla TON’daki USDT’yi ve diğer Jetton’ları saklayın, gönderin ve swap edin.
