Table of Contents
Kryptowaluty zabezpieczone złotem to cyfrowe tokeny, których wartość jest powiązana z ceną fizycznego złota. Każdy token jest zabezpieczony fizycznym złotem przechowywanym w certyfikowanych skarbcach, a w wielu przypadkach jeden token reprezentuje jedną uncję trojańską złota. W praktyce tokenizowane złoto daje użytkownikom ekspozycję na złoto opartą na blockchainie, bez konieczności samodzielnego kupowania, przechowywania czy transportu fizycznych sztabek.
Najważniejsze wnioski
Tokenizowane złoto pozwala Ci uzyskać ekspozycję na złoto tak łatwo, jak na krypto: kupuj je w małych ilościach, przechowuj w portfelu kryptowalut i przesyłaj on-chain w kilka minut.
Rynek cyfrowego złota przekroczył już 6 miliardów dolarów, a około 96,7% tego rynku skupia się w zaledwie dwóch tokenach - XAUT i PAXG.
Przed zakupem krypto zabezpieczonego złotem warto zrozumieć, jak działają rezerwy, depozyt (custody), wykup i ryzyko emitenta.
Czym są kryptowaluty zabezpieczone złotem?
Kryptowaluty zabezpieczone złotem (czyli tokenizowane złoto) to tokeny blockchainowe - na przykład na Ethereum - zabezpieczone prawdziwym, fizycznym złotem. Metal jest przechowywany w profesjonalnych skarbcach, a token pełni funkcję jego cyfrowej reprezentacji. Jeden token zwykle reprezentuje jedną uncję trojańską złota, czyli około 31,1 grama. Posiadanie tokena zabezpieczonego złotem nie jest jednak dokładnie tym samym, co bezpośrednie posiadanie sztabki złota: struktura wciąż zależy od emitenta, depozytariusza i systemu rezerw stojącego za aktywem.
Szerzej rzecz ujmując, tokenizowane złoto to rodzaj tokenizowanego towaru. Często jest też klasyfikowane jako część sektora aktywów świata rzeczywistego (RWA) - kategorii tokenów powiązanych z aktywami istniejącymi poza rynkiem krypto. Mówiąc prościej, krypto zabezpieczone złotem pokazuje, jak blockchain może przenieść tradycyjne aktywa, takie jak złoto, do formy cyfrowej.
Rynek tokenizowanego złota był wart około 1,3 miliarda dolarów w 2025 roku. W chwili pisania tego tekstu, w marcu 2026 roku, przekroczył już 6 miliardów dolarów.
Łączna wartość tokenów tokenizowanego złota. Źródło: dune.com
Jak działa krypto zabezpieczone złotem
Firma kupuje fizyczne złoto i przechowuje je w bezpiecznych skarbcach, a następnie emituje tokeny blockchainowe reprezentujące własność tych rezerw złota. W większości przypadków złoto wykorzystywane do zabezpieczenia tych tokenów spełnia standard London Good Delivery ustanowiony przez London Bullion Market Association (LBMA), który określa wymagania dotyczące jakości i wagi dużych sztabek złota stosowanych na globalnym rynku kruszców. W idealnym przypadku liczba tokenów w obiegu powinna odpowiadać ilości złota utrzymywanego w rezerwie, a gdy nowe tokeny są emitowane lub wykupywane, podaż tokenów zmienia się odpowiednio. Model ten opiera się na procesie mint-and-redeem i jest wspierany przez raporty o rezerwach oraz regularną weryfikację przez niezależne podmioty zewnętrzne.
Niektóre projekty pozwalają użytkownikom wymieniać tokenizowane złoto na fizyczne złoto lub jego równowartość gotówkową, ale warunki zależą od emitenta. Na przykład wykup Tether Gold zwykle wymaga około 430 XAUT - mniej więcej jednej standardowej sztabki złota. PAX Gold również ma próg 430 PAXG dla jednej sztabki złota London Good Delivery, podczas gdy mniejsze ilości można wykupić za pośrednictwem kanałów partnerskich lub w równowartości gotówkowej.
Kluczowe cechy tokenizowanego złota
Tokenizowane złoto łączy właściwości tradycyjnych metali szlachetnych i aktywów cyfrowych. Tym, co odróżnia te tokeny, jest nie tylko to, że istnieją on-chain, ale że zapewniają oparty na blockchainie dostęp do złota poprzez model emitenta zabezpieczonego rezerwami.
Ekspozycja na cenę złota: Wartość tokena jest zaprojektowana tak, by śledzić globalną cenę spot złota (XAU) - cenę odniesienia kształtującą się na globalnym rynku kruszców.
Zabezpieczenie fizycznym kruszcem: Każdy token jest zabezpieczony prawdziwym złotem przechowywanym w specjalistycznych skarbcach, na przykład w Szwajcarii lub Londynie.
Ułamkowy dostęp do złota: Użytkownicy mogą kupować małe ilości tokenizowanego złota bez zakupu całej sztabki lub monety, co czyni ekspozycję na złoto bardziej dostępną.
Struktura emitenta i depozytariusza: W przeciwieństwie do fizycznego złota trzymanego osobiście, tokenizowane złoto zależy od emitenta, dostawcy skarbca oraz systemu zarządzania rezerwami stojącego za tokenem.
Przejrzystość rezerw: Wiodące projekty potwierdzają swoje zabezpieczenie złotem poprzez raporty o rezerwach i atestacje podmiotów zewnętrznych. Proces ten często określa się jako dowód rezerw (proof of reserves), w którym niezależne firmy weryfikują, że ilość fizycznego złota przechowywanego w skarbcach odpowiada liczbie tokenów wyemitowanych on-chain. PAXG korzysta z raportów podpisanych przez WithumSmith+Brown, PC, podczas gdy XAUT korzysta z raportów podpisanych przez BDO Italia S.p.A.
Czym tokenizowane złoto różni się od fizycznego złota
Tokenizowane złoto i fizyczne złoto reprezentują to samo aktywo bazowe, ale znacznie różnią się sposobem przechowywania, przesyłania i handlu.
Fizyczne złoto a tokenizowane złoto
| Cecha | Fizyczne złoto | Tokenizowane złoto |
|---|---|---|
| Przechowywanie | Musi być przechowywane w sejfie lub skarbcu bankowym, co generuje dodatkowe koszty | Przechowywane jako token w portfelu kryptowalut lub na giełdzie |
| Dostępność i podzielność | Zwykle kupowane w całych sztabkach, które mogą kosztować dziesiątki tysięcy dolarów | Można je kupić nawet w małych ilościach |
| Przesyłanie | Transfery zwykle odbywają się przez banki, dealerów lub firmy logistyczne | Można je przesłać przez blockchain w kilka minut |
| Handel | Rynek działa według harmonogramu, a rozliczenia mogą trwać kilka dni | Dostępny do handlu 24/7 |
| Płynność | Sprzedaż może zająć więcej czasu i zależeć od dealerów | Zwykle bardziej płynne dzięki giełdom i platformom krypto |
| Dostęp do wykupu | Bezpośrednia własność po zakupie | Warunki wykupu zależą od emitenta i mogą obejmować progi minimalne |
| Ryzyko kontrahenta | Niższe, gdy złoto jest trzymane bezpośrednio przez właściciela | Wyższe, ponieważ posiadacz zależy od emitenta, depozytariusza i rezerw |
| Ubezpieczenie i ochrona | Zależy od sposobu przechowywania, ubezpieczenia i warunków skarbca | Zależy od depozytariusza, struktury skarbca i polityki emitenta |
| Kwestie podatkowe | Zależą od lokalnych przepisów dotyczących fizycznego złota | Zależą od lokalnych przepisów podatkowych dotyczących aktywów cyfrowych |
Liderzy wśród krypto zabezpieczonego złotem w 2026 roku
Obecnie rynek tokenizowanego złota jest w dużej mierze zdominowany przez dwa aktywa: XAUT i PAXG, które razem odpowiadają za około 96,7% udziału w rynku tego sektora.
Tether Gold
Tether Gold (XAUT) to największe aktywo tokenizowanego złota na rynku, stworzone przez Tether, firmę znaną jako emitent największego stablecoina, USDT. Jeden token XAUT reprezentuje jedną uncję trojańską złota przechowywanego w szwajcarskich skarbcach. Według stanu na marzec 2026 roku jego kapitalizacja rynkowa wynosi około 2,8 miliarda dolarów, a w rezerwach utrzymywane jest ponad 22 000 kg złota. XAUT jest dostępny jako ERC20 na Ethereum oraz TRC20 na TRON.
Ciekawostka: Elemental Royalty Corporation stała się pierwszą na świecie firmą wydobywającą złoto, która zaoferowała akcjonariuszom dywidendy w XAUT - krokiem naprzód, który łączy tradycyjną własność złota z infrastrukturą opartą na blockchainie.
PAX Gold
PAX Gold (PAXG) to drugie co do wielkości aktywo tokenizowanego złota na rynku, z kapitalizacją rynkową przekraczającą 2 miliardy dolarów. Jeden token reprezentuje jedną uncję trojańską złota przechowywanego w profesjonalnych skarbcach w Londynie. Token jest emitowany przez Paxos Trust Company i regulowany przez organy finansowe stanu Nowy Jork, dlatego PAXG jest często uważany za jeden z najbardziej przejrzystych projektów na rynku tokenizowanego złota. PAXG jest emitowany jako token ERC20 na Ethereum, a na innych blockchainach, takich jak BNB Chain czy Solana, może występować jako tokeny wrapped.
Poza dwoma największymi kryptomonetami złota na rynku istnieją inne projekty warte obserwowania, takie jak Kinesis Gold (KAU), Comtech Gold (CGO) i Gold DAO (GLDT).
Krypto zabezpieczone złotem a stablecoiny USD: kluczowe różnice
Skoro USDT i USDC już istnieją, czy jest jakikolwiek powód, by używać tokena zabezpieczonego złotem? Tak - ponieważ nie są to aktywa wymienialne między sobą, a kluczowe różnice przedstawiono poniżej.
| Cecha | Krypto zabezpieczone złotem (PAXG, XAUT) | Stablecoiny USD (USDT, USDC) |
|---|---|---|
| Aktywo bazowe | Fizyczne złoto trzymane w skarbcach | Rezerwy dolarowe i aktywa płynne |
| Cena | Porusza się wraz z ceną złota | Dąży do utrzymania wartości bliskiej 1 USD |
| Główny cel | Ekspozycja na złoto i przechowywanie wartości | Płatności, rozliczenia i handel |
| Zmienność | Zależy od rynku złota | Zwykle niska |
| Opcje wymiany i wyjścia | Można je wymienić na inne aktywa, a w niektórych przypadkach na złoto lub gotówkę | Zwykle łatwo wymienialne na fiat, krypto lub inne aktywa |
| Główne ryzyko | Ryzyko depozytowe, ryzyko emitenta, odchylenie od ceny złota | Ryzyko depeg, ryzyko rezerw, ryzyko emitenta |
Ryzyka kryptowalut zabezpieczonych złotem
Kryptowaluty zabezpieczone złotem oferują wygodniejszy sposób uzyskania ekspozycji na złoto, ale nie są wolne od ryzyka. Użytkownicy zależą nie tylko od ceny złota, ale także od emitenta, rezerw, infrastruktury blockchainowej i zasad wykupu.
Ryzyko depozytowe: Złoto nie jest przechowywane przez posiadacza tokena, lecz przez podmiot zewnętrzny - w skarbcu lub u depozytariusza. Oznacza to, że użytkownik polega na całym systemie przechowywania i zarządzania rezerwami.
Ryzyko kontrahenta: Token zależy od emitenta i szerszej struktury stojącej za aktywem. Jeśli firma napotka problemy, sam token również może na tym ucierpieć.
Ryzyko odchylenia od ceny złota: Choć te tokeny są zaprojektowane tak, by podążać za ceną fizycznego złota, odchylenia rynkowe wciąż mogą wystąpić.
Ryzyko wykupu fizycznego: Opcja wymiany tokena na prawdziwe złoto nie zawsze jest dostępna dla każdego posiadacza. Często obowiązują kwoty minimalne, wymagania partnerskie lub dodatkowe opłaty.
Ryzyko smart kontraktu i platformy: Ponieważ te aktywa istnieją jako tokeny blockchainowe, wciąż niosą ze sobą typowe ryzyka rynku krypto - takie jak błędy w transferach, luki w smart kontraktach czy problemy związane z platformą.
Ryzyko regulacyjne: Przepisy dotyczące aktywów tokenizowanych mogą różnić się w zależności od kraju i zmieniać się z czasem. Może to wpływać na dostępność aktywów, warunki handlu i wymagania platform.
Ryzyko podatkowe: W niektórych krajach zyski ze sprzedaży tokenizowanego złota mogą podlegać opodatkowaniu.
Jak kupić krypto zabezpieczone złotem
Tokeny zabezpieczone złotem można kupić za pośrednictwem giełd kryptowalut, platform DeFi lub portfeli z samodzielnym przechowywaniem (self-custody), które obsługują zakupy i swapy on-chain. W większości przypadków wystarczy zaledwie kilka kroków.
Zainstaluj Gem Wallet - portfel z samodzielnym przechowywaniem (self-custody) z w pełni otwartym kodem źródłowym, który obsługuje ponad 100 blockchainów, w tym Tether Gold.
Otwórz aplikację, utwórz portfel i bezpiecznie zapisz swoją frazę odzyskiwania. To główny klucz do dostępu do Twoich aktywów.
Możesz kupić Tether Gold bezpośrednio w portfelu kartą kredytową dzięki partnerstwom z wiodącymi dostawcami, w tym MoonPay, Paybis i innymi. Jeśli masz już USDT lub USDC w sieci Ethereum, możesz je też łatwo wymienić (swap) na XAUT bezpośrednio w portfelu po korzystnym kursie.
To wszystko. W zaledwie kilku krokach stajesz się właścicielem tokenizowanego złota. Gem Wallet to Twój osobisty skarbiec złota w telefonie: bezpiecznie przechowuj, wysyłaj, odbieraj i wymieniaj kryptomonety zabezpieczone złotem z dostępem 24/7.
